Αλγόριθμος Ιδιοδεκτικότητας στις κακώσεις ποδοκνημικής των αθλητών

Μάλλιου Π., Γιοφτσίδου Α.

Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ιδιοδεκτικότητα ορίζεται ως η ικανότητα γνώσης της στάσης, της κίνησης, και αλλαγής της ισορροπίας καθώς και η γνώση της θέσης, του βάρους και της αντίστασης που εφαρμόζεται σε αντικείμενα σε σχέση με το σώμα (Davies, 1989).

Σε έναν συνδεσμικό τραυματισμό της ποδοκημικής άρθρωση προκαλείται καταστροφή σε νευρικές ίνες των συγκεκριμένων μηχανουποδοχέων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι ιδιοδεκτικές  πληροφορίες από την περιφέρεια και συγκεκριμένα από την ποδοκνημική άρθρωση να μην μπορούν να μεταφερθούν σωστά στο κεντρικό νευρικό σύστημα (Freeman et al 1965). Για το λόγο αυτό η επανεκπαίδευση της ιδιοδεκτικότητας θα πρέπει να αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αποκατάστασης (Rozzi, Lephart, Sterner, Kuligowski 1999; Askling, Karlsson, Thorstensson, 2003). Οι ασκήσεις ισορροπίας έχουν σαν στόχο την βελτίωση της ιδιοδεκτικότητας, την εκπαίδευση του εγκεφάλου στην αναγνώριση ερεθισμάτων αναφορικά με τη θέση του σώματος κάθε στιγμή (Sammarco, 1995).

Η εκτέλεση των ασκήσεων ισορροπίας θα πρέπει να πραγματοποιείται με προοδευτικότητα όσον αφορά τη δυσκολία. Για την καλύτερη εκτέλεση των ασκήσεων ισορροπίας προτείνεται η χρησιμοποίηση εξειδικευμένου εξοπλισμού όπως οι σανίδες ισορροπίας, οι φουσκωτοί δίσκοι, τα ηλεκτρονικά συστήματα ισορροπίας και το τραμπολίνο (Malliouet al. 2004; Gioftsidouet al2006).

Ένα πρόγραμμα αποκατάστασης για την ποδοκνημική άρθρωση θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένες ασκήσεις ισορροπίας. Ποιο συγκεκριμένα, τις πρώτες ημέρες μετά τον τραυματισμό, και ενώ ο αθλητής δεν μπορεί να μεταφέρει το σωματικό του βάρος μπορούν να πραγματοποιηθούν ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας από καθιστή θέση. Για παράδειγμα μπορεί να εκτελέσει ασκήσεις εξάσκησης των δακτύλων με μία πετσέτα ή μπορεί να τοποθετήσει το τραυματισμένο πόδι πάνω σε μία σανίδα ισορροπίας και να πραγματοποιήσει ήπιες ασκήσεις κινητικότητας στα όρια του πόνου. Αργότερα ο αθλητής και ενώ μπορεί να μεταφέρει το σωματικό του βάρος μπορεί να εκτελέσει ασκήσεις ισορροπίας ακολουθώντας την παρακάτω προοδευτικότητα στη δυσκολία (Gioftsidou& Malliou2006):

• Ξεκινάει την εκτέλεση των ασκήσεων με στήριξη και στα δύο κάτω άκρα και προοδευτικά στο τραυματισμένο μόνο άκρο. Ο βαθμός δυσκολίας αυξάνεται όταν αλλάζει η επιφάνεια στην οποία εκτελούνται οι ασκήσεις. Μια δραστηριότητα είναι πιο εύκολη όταν εκτελείται σε μία σκληρή επιφάνεια (πάτωμα) σε σχέση με μία πιο μαλακή και ευμετάβλητη (στρώμα) (δραστηριότητες: περπάτημα εμπρός, πίσω, ακροστασίες). Όσο βελτιώνεται η ικανότητα ισορροπίας του αθλητή τότε μπορούν να εκτελεστούν ασκήσεις σε σανίδες ισορροπίας.
• Ξεκινάει την εκτέλεση των ασκήσεων από μία πιο σταθερή επιφάνεια σε μια πιο ασταθή. Για παράδειγμα στην αρχή χρησιμοποιεί σανίδα ισορροπίας που επιτρέπει την κίνηση σε ένα μόνο άξονα και στη συνέχεια σανίδα ισορροπίας που επιτρέπει την κίνηση προς όλες τις κατευθύνσεις. Επιπλέον μπορεί να διαφοροποιηθεί η επιφάνεια στην οποία τοποθετείται η σανίδα (σε μία μαλακή επιφάνεια η σανίδα κινείται πιο αργά και ελεγχόμενα ενώ σε μία ολισθηρή επιφάνεια η σανίδα κινείται πιο γρήγορα και ο έλεγχός της είναι πιο δύσκολος).
• Ξεκινάει με την εκτέλεση στατικών ασκήσεων (προσπάθεια διατήρησης μιας θέσης) και προοδευτικά εκτελούνται πιο δυναμικές ασκήσεις (προσπάθεια εκτέλεσης συγκεκριμένων κινήσεων, πρόσθια-οπίσθια, έσω-έξω πλάγια, σχηματισμός κύκλου)
• Ξεκινάει εκτελώντας τις ασκήσεις με τα μάτια ανοιχτά και στη συνέχεια με τα μάτια κλειστά (όπου αυτό είναι δυνατό).
• Προσπαθεί να αυξήσει τη διάρκεια εκτέλεσης των ασκήσεων
• Προσπαθεί να συνδυάσει παράλληλα με τη διατήρηση της ισορροπίας την εκτέλεση δεξιοτήτων σχετικών με το άθλημά του. Για παράδειγμα προσπάθεια διατήρησης της ισορροπίας σε σανίδα με το τραυματισμένο πόδι ενώ με το άλλο πόδι ο αθλητής εκτελεί κεφαλιά, ή πάσα σε μπάλα που του τροφοδοτεί ο προπονητής. Με τον τρόπο αυτό οι ασκήσεις γίνονται πιο δύσκολες αλλά και πιο ενδιαφέρουσες για τον αθλητή.

Askling C., Karlsson J., Thorstensson A. (2003) Hamstring injury occurrence in elite soccer players after preseason strength training with eccentric overload. Scand J Med Sci Sports. 13(4):244-250.

Davies C. (1989). Taber´s Cylopedic Medical Dictionary (16^th Ed), Philadelphia: F.A. Davis Company.

Freeman MA, Dean MR, Hanham IW. (1965). The etiology and prevention of functional instability of the foot. J Bone Joint Surg Br., 47, 678–685

Gioftsidou A., Malliou P. (2006). Preventing lower limb injuries in soccer players. Strength and Conditioning Journal, 28(1), 10-13.

Gioftsidou A., Malliou P., Pafis G., Beneka A., Godolias G., Maganaris G. (2006) The effects of soccer training and timing of balance training on balance ability. European Journal of Applied Physiology, 96, 659-664.

Malliou P., Gioftsidou A., Pafis G.,Beneka A., Godolias G. (2004). Proprioceptive training (balance exercises) reduces lower extremity injuries in young soccer players. Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation 17, 101-104.

Rozzi, S.L., Lephart, S.M., Sterner, R. and Kuligowski, L. (1999). Balance training for persons with functionally unstable ankles. Journal of Orthopaedic Sports Physical Therapy 29: 478-486.